1. Дұрыс емес жұмыс дегеніміз не
Дұрыс емес жұмыс — орындаушыларға ережелерді айналып өтіп төлеу: шартсыз, e-Salyq-та чексіз, мәртебені тексерусіз, қолма-қол немесе рәсімдеусіз картаға аударыммен. Бір қарағанда оңайырақ әрі арзанырақ, бірақ тәуекелдер тапсырыс беруші-компанияға түседі.
2. 1-тәуекел: еңбек қатынастарына қайта саралау
Егер орындаушы іс жүзінде штаттық қызметкер ретінде жұмыс істесе, қатынастар еңбек деп танылуы мүмкін. 2026 жылғы 8 маусымнан бастап ҚР Еңбек кодексінің 26-бабы еңбек қатынастарын ГПХ шартымен алмастыруға тікелей тыйым салады: 27-баптағы кемінде бір белгісі бар шарт заң күшімен еңбек шарты деп танылады. Бұл әкімшілік айыппұлға және бүкіл кезең үшін салықтар мен әлеуметтік төлемдерді қосымша есептеуге әкеледі. Толығырақ — ГПХ-ға тыйым туралы мақалада.
3. 2-тәуекел: салық агенті міндеттерінің оралуы
Арнаулы салық режимі бойынша өзін-өзі жұмыспен қамтыған адаммен жұмыс істегенде компания салық агенті болып табылмайды: орындаушы салықты өзі төлейді, ал жабатын құжат — e-Salyq Business чегі. Бірақ бұл орындаушының мәртебесі белсенді әрі расталған жағдайда ғана жұмыс істейді. Мәртебе болмаса (немесе расталмаса), салық агентінің міндеттері компанияға қайта оралуы мүмкін — яғни ЖТС мен жарналарды ұстау сізге жүктеледі.
4. 3-тәуекел: шығыстарды шегерімге қабылдамайды
Растайтын құжаттарсыз (шарт, орындалған жұмыстар актісі, e-Salyq чегі) төлемді КТС бойынша шегерімге дұрыс жатқызу мүмкін емес — компания іс жүзінде салықты артық төлейді. Толығырақ — КТС шегерімдері туралы мақалада.
5. 4-тәуекел: банктік және ПОД/ФТ бақылауы
«Кәсіпкерлік» сипаттағы тұрақты төлемдер қолма-қол немесе рәсімдеусіз жеке карталарға аударылса, банктердің және кірісті жылыстатуға қарсы іс-қимыл (ПОД/ФТ) бақылауының назарын аударады. Бұл қаражат көзі туралы сұрауларға және операциялардың тоқтатылуына әкелуі мүмкін — компания да, орындаушы да.
6. Процесті қалай дұрыс құру керек
- Нәтижеге шарт жасаңыз (процеске емес) — кестесіз әрі бағынусыз.
- Өзін-өзі жұмыспен қамтыған мәртебесін және қызмет түрін тексеріңіз.
- Әр төлем бойынша e-Salyq Business-те чек алыңыз және орындалған жұмыстар актісін рәсімдеңіз.
Ресми дереккөздер: ҚР Еңбек кодексі (adilet.zan.kz), ҚР Салық кодексі — өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға арналған арнаулы салық режимі (2025 жылғы 18 шілдедегі № 214-VIII Заң), Мемлекеттік кірістер комитетінің түсіндірмелері (kgd.gov.kz), салық бойынша анықтама egov.kz. Материал заңды кеңес болып табылмайды.